Number কাকে বলে? Number কত প্রকার ও কী কী?

Number

 

 

যে Noun বা pronoun দ্বারা কোন ব্যক্তি, বস্তু বা প্রাণীর সংখ্যা বা পরিমাণ বুঝায় তাকে number বলে। অন্যভাবে যদি বলি, number বা বচন শব্দটি মূলত noun বা pronoun-কে বুঝায় এবং ব্যক্ত করে যে, noun বা pronoun-টি সংখ্যায় এক না একাধিক।

 

Number দুই প্রকার:

1. Singular Number (একবচন)

2. Plural Number (বহুবচন)

 

1. Singular Number: যে word বা শব্দ দ্বারা কোনো ব্যক্তি, প্রাণী বা বস্তুর একটি মাত্র সংখ্যা প্রকাশ করে তখন তাকে singular number বলে। অর্থাৎ singular number দিয়ে শুধু একটি ব্যক্তি, বস্তু বা প্রাণীকে বুঝানো হয়।

যেমন: Boy, girl, man, cat, dog, book, teacher, life, photo ইত্যাদি।

 

2. Plural Number: যে word বা শব্দ দ্বারা কোনো ব্যক্তি, প্রাণী বা বস্তুর একাধিক সংখ্যা প্রকাশ করে, তখন তাকে plural number বলে। অর্থাৎ plural number দিয়ে দুই বা ততোধিক ব্যক্তি, বস্তু বা প্রাণীকে বুঝিয়ে থাকে।

যেমন: Boys, girls, men, cats, dogs, books, teachers, lives, photos ইত্যাদি।

 

Singular number থেকে plural number এ পরিবর্তন করার নিয়মসমূহ:

 

1. সাধারণত Singular number এর শব্দের শেষে “s” যুক্ত করে plural number এ পরিবর্তন করা যায়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Teacher                                                                                                                  Teachers

Apple                                                                                                                     Apples

Book                                                                                                                      Books

Boy                                                                                                                        Boys

Girl                                                                                                                         Girls

Table                                                                                                                      Tables

Pen                                                                                                                         Pens

Eye                                                                                                                         Eyes

 

2. যে সকল Singular number এর শেষে s, ss, sh, ch, o, z বা x থাকে তাদেরকে Plural করার সময় তাদের শেষে es যুক্ত করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                          Plural

Fox                                                                                                                         Foxes

Princess                                                                                                                 Princesses

Box                                                                                                                        Boxes

Ass                                                                                                                         Assess

Bush                                                                                                                       Bushes

Dish                                                                                                                       Dishes

Bench                                                                                                                    Benches

Tax                                                                                                                         Taxes

 

3. Noun এর পরে যদি y হয় এবং এর পূর্বে যদি একটি Consonant থাকে তাহলে  y এর স্থানে ‘ies’ যোগ করে Plural করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Fairy                                                                                                                       Fairies

Berry                                                                                                                      Berries

City                                                                                                                        Cities

Spy                                                                                                                         Spies

Party                                                                                                                       Parties

Family                                                                                                                   Families

 

4. কিন্তু Noun এর পরে যদি y হয় এবং এর পূর্বে যদি একটি Vowel থাকে তাহলে y অপরিবর্তিত থাকবে এবং y এর সাথে শুধু ‘s’ যোগ করে Plural করতে হবে। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Schoolboy                                                                                                            Schoolboys

Birthday                                                                                                                                Birthdays

Monkey                                                                                                                 Monkeys

Play                                                                                                                        Plays

Boy                                                                                                                        Boys

Day                                                                                                                        Days

Joy                                                                                                                          Joys

Lay                                                                                                                         Lays

 

5. Noun এর পরে যদি ‘f’ বা ‘fe’ থাকে তাহলে Plural করার সময় ‘f’ বা’fe’ এর জায়গায় ‘ves’ হবে। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Knife                                                                                                                      Knives

Leaf                                                                                                                        Leaves

Loaf                                                                                                                        Loaves

Life                                                                                                                         Lives

Wife                                                                                                                       Wives

Yourself                                                                                                                Yourselves

Wolf                                                                                                                       Wolves

Shelf                                                                                                                       Shelves

Thief                                                                                                                      Thieves

 

6. কিন্তু যদি Noun এর শেষে ief, iff, oof, ulf, eef ইত্যাদি থাকে তবে তখন শুধু s লাগিয়ে Plural করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Cliff                                                                                                                        Cliffs

Roof                                                                                                                       Roofs

Reef                                                                                                                        Reefs

Hoof                                                                                                                       Hoofs

Proof                                                                                                                      Proofs

Gulf                                                                                                                        Gulfs

Chief                                                                                                                      Chiefs

 

7. Noun এর শেষে ‘o’ থাকলে এবং ‘o’ এর পূর্বে একটি Consonant থাকলে তখন শব্দের শেষে es যোগ করে Plural করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Hero                                                                                                                       Heroes

Echo                                                                                                                       Echoes

Negro                                                                                                                     Negroes

Potato                                                                                                                    Potatoes

Mango                                                                                                                   Mangoes

Volcano                                                                                                                Volcanoes

 

8. কিন্তু ‘o’ এর পূর্বে যদি Vowel থাকে তাহলে শুধু ‘s’ যোগ করে Plural করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Bamboo                                                                                                                 Bamboos

Radio                                                                                                                     Radios

Cuckoo                                                                                                                  Cuckoos

Yahoo                                                                                                                    Yahoos

Shampoo                                                                                                               Shampoos

 

9. Noun এর শেষে ‘ful’ থাকলে তখন শব্দের শেষে শুধু ‘s’ যোগ করে Plural করা হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Houseful                                                                                                               Housefuls

Bellyful                                                                                                                 Bellyfuls

Armful                                                                                                                   Armfuls

Cupful                                                                                                                   Cupfuls

Spoonful                                                                                                               Spoonfuls

Mouthful                                                                                                               Mouthfuls

 

10. কিছু Noun এর মধ্যে Vowel পরিবর্তন করে Plural করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Woman                                                                                                                  Women

Man                                                                                                                        Men

Foot                                                                                                                        Feet

Tooth                                                                                                                     Teeth

Mouse                                                                                                                    Mice

Louse                                                                                                                     Lice

 

11. কিছু Compound Noun এর শেষে শুধু ‘s’ যোগ করে Plural করতে হয়। যেমন:

Singular                                                                                 Plural

Book-case                                                                                                             Book-cases

Major-general                                                                                                      Major-generals

Forget-me-not                                                                                                      Forget-me-nots

 

12. কিছু Compound Noun এর প্রধান শব্দটির শেষে ’s’ যোগ করে Plural করতে হয় এবং Noun দুটি যদি প্রধান হয় তাহলে প্রথম শব্দটির মধ্যে Vowel পরিবর্তন করতে হবে আর দ্বিতীয় শব্দটির শেষে ‘s’ যোগ করে Plural করতে হয়। যেমন:

 ‍Singular                                                                                                               Plural

Sister-in-law                                                                                                         Sisters-in-law

Passer-by                                                                                                               Passers-by

Step-sister                                                                                                             Step-sisters

Woman-servant                                                                                                   Women-servants

Man-servant                                                                                                         Man-servants

 

 

Written by Md Rubayet Hossain

Post a Comment

Previous Post Next Post

Contact Form